NeXTcube

“the Introduction to the NeXT Generation of Computers for Education”

De NeXTcube is een opvolger van de originele door Steve Jobs gepresenteerde NeXT computer, uitgebracht door NeXT inc. Er zijn minimale verschillen tussen de originele NeXT computer en de NeXTcube. 

Ophalen van de NeXTcube

Ik ben een hele tijd op zoek geweest naar de NeXTcube. Momenteel heb ik al een poosje de NeXTstation en NeXTstation Turbo, maar had nog niet de cube. Terwijl juist die computer bepalend was voor vele mooie innovaties. De meest bekende is wel dat Tim Berners-Lee de eerste webserver heeft ontwikkeld op een NeXTcube. Dus deze computer wilde ik graag toevoegen aan de collectie, maar hoe? Als je online vraagt naar wie zo eentje verkoopt dan zul je niemand vinden. Op E-bay kun je een enkele vinden, maar die zitten allemaal in Amerika. En op marktplaats, nee daar heb ik alleen 2 jaar geleden een paar NeXTstations gezien.

Iemand wees me op een advertentie op Tweakers dat er tweaker was die een NeXTcube te koop had:

Ik had gereageerd en kreeg vrij snel een positieve reactie. Zijn initiële vraagprijs wat aan de hoge kant, ik was zelf nagenoeg bereid om de onderkant prijs te betalen waarvoor normaal gesproken een NeXTcube weg zou gaan. Zo’n groot bedrag heb ik nog nooit uitgegeven aan een retro computer. Hij was geïnteresseerd om te verkopen, maar na wat mailwisselingen hoorde ik niets meer. Af en toe geprobeerd, ik kreeg altijd wel antwoord, maar er was weinig tijd. Er gingen maanden voorbij en ik had eigenlijk de hoop opgegeven. Een jaar later ben ik bezig met Kim een mooie ruimte in te richten op de zaak waar we de computers nu uitstallen. De museum showcase. Daar heb ik onze NeXTstation geplaatst en toen begon het weer te jeuken. Ik wilde toch een NeXTcube ergens vandaan zien te krijgen. Ik had iemand gevonden in de Facebook groepen die min of meer handelt in NeXT apparatuur. Hij kon wel een NeXT computer regelen tussen de 700 en 1500 dollar. Het punt was natuurlijk: als je gaat voor de 700 dollar machine die mogelijk in niet zo’n mooie staat is dat je deze nog moet laten verzenden en ja hoor dat kost 160 dollar, mogelijk komen er ook nog eens invoerkosten bij. Dus ik had zoiets 1000 euro gaat het met verzenden toch wel kosten. Voor de geïnteresseerden en voor mijn archief altijd handig, hier wat info over mogelijkheden:

Dus dat was best wel interessant, maar het versturen zag ik niet zo zitten. Dus ik weer contact opgenomen met de adverteerder van Tweakers en zei dat ik op het punt stond een NeXTcube te bestellen online: “wil je toch nog verkopen?”. Hij reageerde:

“Goed dat je er mee komt. Dit zat al een tijd in mijn achterhoofd maar had net niet genoeg prio. Komt volgende week uit?”

Ik maakte wel tijd en zo gebeurde het. Kim en ik gingen onderweg en daar aangekomen stond de NeXTcube op de eettafel. We zetten deze aan en hij ging ook netjes aan. De harddisk was gecrasht dus deze gaf een waarschuwingssignaal. De computer kwam niet verder dan de poging om op te starten. Maar hij zag er heel mooi uit.

Deze NeXTcube was gebruikt om software op te ontwikkelen voor een grafisch bedrijf. Initieel ontwikkelde hij op Apple systemen, maar hij wilde samen met een vriend een NeXTcube kopen. Qua specificaties en mogelijkheden zou dat geweldig zijn om met zo’n machine te werken. Zaken gingen goed in die tijd, dus ze durfden het aan om de computer te kopen. Hieronder zie je de (geanonimiseerde) factuur.

Je ziet de bedragen in Deutsche Mark. Wat een bedragen voor die tijd nietwaar? De computer was in Duitsland gekocht bij een klein bedrijf dat NeXT spullen importeerde. Het voordeel is dat de voedingen konden switchen tussen 220V en 110V, dus dat was geen probleem (vergelijk dat maar eens met een IBM computer van die tijd). We hebben nog fijn gesproken onder het genot van een drankje en gingen weer op weg. Onderweg ging ik nog even bij een maat langs die onze passie deelt voor oa. Apple en retro machines.

De NeXTcube bekijken

Wat hebben we erbij gekregen:

  • De doos van de NeXTCube en printer (dat is geweldig)
  • een externe floppy disk drive (diskette drive)
  • een externe SCSI CDrom drive (helaas defect)
  • veel documentatie en ontwikkeltools
  • software
  • een Hayes modem (een leuke bijkomstigheid, want die zocht ik net)

Thuis de NeXTcube op de keukentafel gezet en deze aangezet.

Inderdaad, de harddisk wilde niet echt. Dus dat wordt ofwel kiezen voor een nieuwe SCSI harddisk of misschien een flash oplossing. Ik besloot de NeXT open te gaan maken. Hopelijk heb je daar geen speciale tools voor nodig. En ja hoor toch wel enigszins, maar gelukkig heb je maar inbussleutels (oftewel HEX tools) nodig. Gelukkig had ik dat wel.

4 inbus schroeven moesten eruit en zo kun je de achterklep loshalen. Je moet wel de voeding van de ventilator afhalen, maar dat stelt niets voor. En vervolgens keek in naar binnen:

Toen ik dit zag dacht ik: oei, eigenlijk hadden we deze beter niet kunnen aanzetten, maar eerst schoongemaakt. Gelukkig is er niets doorgebrand door het stof, dus ik heb in ieder geval toen direct even flink gepoetst. Wat zie je in de foto:

Links: 2 rails waar je uitbreidingskaarten kunt insteken, bijvoorbeeld een kleurkaart voor een kleuren monitor.
Midden, van boven naar beneden: Harddisk, Magneto-Optical drive, voeding
Rechts: Moederbord van de NeXTcube

Het eerste wat ik ging doen is het moederbord eruit halen. Deze kun je voorzichtig eruit trekken. Deze zit niet vast met schroeven. Alleen als je deze eruit haalt moet je wel de 2 kabels loshalen van de SCSI connectors die naar de harddisk en de MO-drive gaan.

Bijzonderheden:

  • Processor: Motorola 68040 (in de NeXT computer, dus de voorlopig zat de 68030). Bijzondere is dat er Sample-A op staat, dit lijkt erg apart te zijn. Ik heb nagevraagd online of iemand wist wat dat betekende, maar die trok een eigen conclusie (Steve Jobs’ “To piss users off”) op basis van de berichten die hij gelezen had. Mijn interpretatie was op basis van diezelfde berichten, dat mensen die net een computer hadden gekocht voor 20.000 dollar ineens Sample-A zien staan en denken dat ze een prototype kregen en niet een volwaardig, waar ze voor betaald hadden processor kregen. Dus dit moeten we nog verder gaan uitdiepen, maar dat is juist leuk als verzamelaar.
  • Geheugen: 8 x 1 MB + 4 x 4 MB = 24 MB
  • Condensators zien er goed uit
  • Batterij: lekt niet, het is een Panasonic Lithium BR 2/3A 3V

Nu ben ik eens gaan kijken, maar datzelfde type batterij is in vele verschillende omschrijvingen te krijgen. Zo ook CR 123A, zie de 2e foto met een Varta. Dat is de batterij van een NeXTstation. Dus die moet ook werken. (disclaimer: doe dit zelf op eigen risico!)

Oh ja: heel belangrijk, een NeXTstation of Cube gaat niet aan als er geen batterij in zit! Jee, ik kreeg de kriebels toen ik de batterij uit de NeXTcube haalde en toen weer alles dicht en aanzette: niks, ik dacht dat ik iets niet goed had gedaan of de cube kapot had gemaakt, maar dat was niet zo, want als je de batterij erin doet gaat ie weer aan. Misschien doet de batterij iets in een aan/uit mechanisme, of is het gewoon een eis om de computer te laten functioneren.

Verder is het ook niet mogelijk om de datum en tijd te zetten op een datum in 2020. Helaas, maar ja. Er zal vast een oplossing voor zijn, maar dat komt later wel een keer.

Harddisk plaatsen

Ik had nog een paar SCSI harddisks, dus die heb ik even bij elkaar gezocht. Eerst maar eens die mega grote harddisk van de cube eruit halen, hiervoor moet je de middenkolom eruit halen. Eerst moet je 2 inbus schroeven helemaal onderin losmaken en dan kun je met een paar rukken die hele middenkolom eruit trekken. Dan kun je de harddisk losschroeven:

Je ziet, wat een gevaarte van een harddisk. Deze maakt dus ook daadwerkelijk een beep geluid, omdat er een defect is. Dit is gewoon een 50 pins SCSI harddisk. Niets bijzonders qua verbinding. Deze moet in mijn geval wel ge-terminate (SCSI term) zijn.

Even een lang verhaal kort:

  • andere harddisk erin, spinde hard op en crashte
  • nog een andere harddisk erin, deed niks. Ik kreeg het vermoeden dat de voltage variabel was, dus meette het door, maar alles was stabiel. Het op spinnen wat ik blijkbaar hoorde was de MO-drive
  • oke, ik neem een harddisk van een van mijn NeXTstations, spinde op en bootte zowaar. Ik helemaal blij, dus zette de cube uit en toen weer aan en kreeg toen CPU panic errors, zoals onderstaand:

Daarvoor heb ik Facebook groepen geraadpleegd en kreeg telkens het antwoord dat het moet liggen aan condensators. Ik heb met een maat uitgezocht welke we nodig gaan hebben, maar ik weet nu wat het echte probleem was van die panic en dat is dat de MO-drive ook nog op de SCSI bus is aangesloten en die veroorzaakt die panic. Die zal waarschijnlijk een boot willen forceren en ongeldige data geven aan het moederbord. Want toen ik deze uittrok was het probleem verdwenen. Neem niet weg dat we deze toch een keer van nieuwe condensators gaan voorzien.

Uiteindelijk gelukt om NeXTstep (het operating systeem) te installeren. De cdrom drive die ik erbij heb gekregen werkte niet, maar gelukkig had ik er nog een van Ruud Dingemans (thanks Ruud daarboven). Om te installeren moet je zorgen dat je op de prompt terecht moet komen van de NeXT. Als je een een grafische mode zit kun je COMMAND + ` (tilde op het numeriek keyboard) doen. Dan heb je verschillende boot opties:

bfd (boot floppy drive)
bsd (boot SCSI disk)
bod (boot optical drive)

Je moet dan de floppy met cdrom drivers in de floppydrive plaatsen en de install cd van NeXTstep 3.3 in de cdrom drive doen en dan bfd typen.

Hij boot van floppy en gaat vervolgens de CDROM drive zoeken. Dan begint de installatie en zal hij je zeggen of er een harddisk is gevonden. Het mooie is dat het niet uitmaakt wat er op die HD staat, NeXTstep kan alles gewoon verwijderen en zichzelf installeren. Bij de installatie zal hij eerst in een terminal bestanden kopieren en vervolgens vragen om te rebooten. Doorgaans werkt hij de floppy eruit en dan ga je dit zien:

Na de installatie kan het zijn dat je NeXT machine (geldt ook voor NeXTstation uiteraard) niet wilt booten automatisch en start altijd op de prompt / terminal. Als je bsd typt, zal hij booten, maar ja dat is wel vervelend als je dat steeds moet doen. Iemand wees me op deze link.
Dan moet je p typen, je krijgt dan een hoop vragen, maar de eerste vraag is:

Je moet dan zeggen bij “boot command:” sd (SCSI disk), dan weet ie dat ie altijd van SCSI disk moet booten. Je kunt ook fd (Floppy drive aangeven of iets anders als je andere plannen hebt.)

En het werkt nu allemaal.
Later had ik van een andere maat nog een harddisk gekregen om te proberen, die werkt ook perfect, maar wel een de NeXTstation. Dit omdat de harddisk geen termination mogelijkheid had, die ik kon vinden althans, dus die werkt perfect en snel!

Een harddisk alternatief

Ik was toch wel benieuwd naar de SCSI2SD kaart waar velen het over hebben. Net als MFM harddisks zullen SCSI disks dadelijk ook verdwijnen. Het nadeel van SCSI disks zijn dat ze vaak veel kabaal maken. Heb je al eens een Seagate Baracuda 15K gehoord? Dat klinkt als een zaagtafel. Die zijn supersnel en heel fijn enzo, maar ondraaglijk als werkstation disk. Verder produceren SCSI disks veel warmte. Dus dat is ook niet bevorderlijk. Wat is het alternatief? Dat is de SCSI2SD; een kaartje waar je een SDcard op inprikt en deze gebruikt als diskimage (of meerdere images) voor je systeem.

Ik heb er eentje besteld, ze zijn niet goedkoop, maar als je ziet wat een (New Old Stock, NOS) SCSI disk moet kosten op ebay, dan denk ik, nou doe maar dit duurzame dingetje. Het heeft me een avondje gekost om deze aan de praat te krijgen:

Waarom was het lastig? Tja, om een paar redenen:

  • SCSI termination: de NeXTcube wilt graag dat de harddisk (in dit geval SCSI2SD) wel is ge-terminate, maar de NeXTstations willen dat niet
  • hardisk specificaties, de Cube accepteert schijnbaar hele specifieke SCSI harddisk eigenschappen (bepaalde sectoren en hards). Dit kan dit kaartje allemaal emuleren, maar je moet wel weten wat de settings zijn
  • voeding: ja de cube heeft Molex, maar het kaartje dus een Berg connector (FDD), dus je moet een converter ertussen plaatsen

Maar de settings zijn het lastigste, dus als je dit ooit wilt gaan doen, ga ik je een hoop tijd besparen 🙂

DOWNLOAD de SCSI2SD settings van mij hier

Als het niet werkt, dan zet de SCSI2SD om naar niet-ge-terminate. Hoe dat moet, moet je maar even online opzoeken. Al met al moet ik zeggen, deze SCSI2SD is niet het snelst, dat is de Seagate Baracuda wel, maar het is wel een genot dat de Cube fluisterstil is met die SD oplossing. Dus daar ga ik voorlopig toch maar even voor.

Tot slot:

Monitor voetjes

Van de monitor die ik bij de NeXTcube heb gekregen zijn de voetjes tot een soort gooey gesmolten. Dit schijnt een bekend fenomeen te zijn. Je kunt reproducties kopen online door mensen die in de rubberbusiness werken, maar die vragen zich 70 euro per setje. Nou ik heb een alternatief, dat misschien niet zo perfect is, maar voor ongeveer 10-15 euro ben ik klaar en het ziet er zeer zeker goed genoeg uit:

  1. afbrokkeling
  2. verwijdering (je krijgt vieze handen, alsof je de olie hebt ververst van je auto)
  3. nieuwe voetjes

Blauwe led

In begin keek ik steeds tussen de kieren van de computerkast van de cube of ik activiteit zag van de SCSI2SD kaart. Er zit namelijk een gele led op die kaart. Ik vroeg me af of ik eventueel die led kon verplaatsen en naar de voorkant van de kast kon brengen. Nu blijkt het zo te zijn dat er 2 punten zijn op de SCSI2SD kaart waar je 2 pin(header)s kunt solderen. Dus dat heb ik gedaan, vervolgens prikte ik een rechthoekige led (bedoeld voor een Commodore 64c) in en bevestigde ik deze aan de binnenkant van de NeXTcube uitsparing voor een led-lampje.

En hieronder kun je het resultaat bekijken:

Uitgebrachte versies van NeXT computers

  • NeXT Computer (of deze ooit verkocht is, weet ik nog niet)
  • NeXT Cube (standaard, of met NeXTdimension Color Board)
  • NeXTstation (standaard, Turbo, Color)

Geleverde prestaties & innovaties

  • Bekende games van ID Software zoals Doom, Doom II en Quake zijn ontwikkeld op NeXT computers. De latere Doom engines voor de games Heretic, Hexen en Strife zijn ook op NeXT machines ontwikkeld.   
  • Een NeXT computer met zijn object-oriented ontwikkeltools zijn gebruikt door Tim Berners-Lee en Robert Cailliau bij CERN om de eerste webserver te ontwikkelen (CERN httpd) en web browser (www).
  • Het NeXT platform was gebruikt door Jesse Tayler bij Paget Press om de eerste elektronische app store te ontwikkelen, de Electronic AppWrapper genaamd in begin jaren 1990. De derde versie werd aan Steve Jobs gedemonstreerd bij NeXTWorld Expo 1993.

Bronnen

  • Wikipedia

Documentatie

Dit is een vaste kop die ik erbij wil houden. Hier zal ik in de toekomst meer plaatsen

Tot slot

Ik hoop dat je dit leuk vond om te lezen. Ik heb hier een hele zondagmiddag op geschreven. Dit blijft net als vele andere blogposts een werkdocument waar ik alles in kwijt wil wat ik ontdek over deze mooie computer. Heb je zelf iets wat je kwijt wilt van of over deze computer, dan laat het me gerust weten. Ik zal binnenkort met Kim nog mooie foto’s maken.

Ook interessant

Chuck Peddle met zijn I love my PET shirtJohn Feagans

Retrocomputerverzamelaar.nl is onderdeel van TASK4 Studios